Massive Exposure and DigLin+

“Most, perhaps as much as 95 percent, of the learning that takes place in our day-to-day lives operates implicitly – no explicit instruction was available or necessary.”

(“Ungifted: Intelligence Redefined” – Scott  Barry Kaufman)

In Dutch we have to say “dit huis” (this house) and “dat huis” (that house). But it is “deze man” (this man) and “die man” (that man). Why do we know this? We have learned this implicitly because Dutch is our mother tongue. We have heard that so often that we ‘feel’ what is right or not. These combinations are stored as a whole in our long-term memory. There is an explicit rule, but most Dutch people will not know it.


Lees meer

Impliciet leren en bronnen bouwen


Scott Barry Kaufman  zegt in zijn fascinerende boek Ungifted: Intelligence Redefined dat het meeste van wat wij leren (hij noemt zelfs 95%) impliciet gebeurt. Dat geleerde is dus ontstaan zonder expliciete instructie! 

Hij geeft aan dat bij expliciete instructie er een grote correlatie is met het IQ van de leerder. Hoe hoger het IQ van de leerder hoe groter de kans dat het daadwerkelijk geleerd wordt.

Bij impliciet aanleren is er geen correlatie met het IQ van de leerder! Dat betekent dat onze hersenen zeer goed in staat zijn patronen te herkennen en daarvan te leren zonder expliciete instructie. En dat het IQ van de leerder geen invloed heeft.


Lees meer

Working with authentic resources or using educational material?

Somewhere around 2005, in the middle of experiments designed to change our education,  I found an article dating back to 1996 from the OECD. It didn’t kick in immediately but these sentences kept popping up in my mind.


As access to information becomes easier and less expensive, the skills and competencies relating to the selection and efficient use of information become more crucial….
Capabilities for selecting relevant and disregarding irrelevant information, recognising patterns in information, interpreting and decoding information as well as learning new and forgetting old skills are in increasing demand. (see the actual article here)

Gradually I started realising that this was the bomb under my teaching. Up until that time I was selecting relevant information, I was recognising patterns, I was interpreting and decoding information for my students. I gave them portions. I gave them material in the right dose and of the right level. One word for teaching in the Netherlands is actually “doceren” and means teaching but also “giving portions, doses”. I realised that what I was doing was quickly becoming an essential skill for everyone. Educational researcher Sugata Mitra believes that information literacy is the most important skill for the future. In educational environments and simultaneously in the digital landscape it is essential for learners to develop these skills in order to participate in the society.


Lees meer

Cause or effect? Grey matter and dyslexia…


“He is not good at math.” Or as Carol Dweck would say, “He’s not good at math yet.” There is a world of difference. In the first senstence it is already almost a final conclusion. He has tried everything and now we can conclude that he is not good at math. At least in Carol Dweck’s case it is still an optimistic observation. He could still become good at math.
We can then look for causes. We can find them undoubtedly in brains, genes, and, of course, also in the environment. And no doubt we will find causes. With dyslexia scientists also found something. Apparently a cause. People with dyslexia have less gray matter in the brains. Grey matter has the function to process information. That might mean that there is a biological cause for dyslexia. For learning this conclusion has a lot of consequences. Does it make sense to practice a lot if you know that your brains are differently than those without dyslexia? Just ask someone with dyslexia. They often think that dyslexia is an ongoing situation which you can improve a little but not much. For motivation to really practice this biological cause almost seems deadly. The “not yet” of Carol Dweck is skillfully demolished with such a cause.

There are a lot of fallacies in this “gray matter” observation. The first is that what seems a cause according to recent research sometimes may actually be an effect:

“Many dyslexics were not born with less gray matter, according to a surprising recent study. Dyslexics’ grey matter may have developed less because they read less.”


Lees meer

Calculus (English)

zondag 7 september 2014

He’s a 12 year old boy and he is having problems with multiplication. Here and there he’s still adding and subtracting instead of multiplying. The timetables are not automatised yet even though this has been practised at school for years.There is a scent of dyscalculia around him. He doesn’t have much faith that this problem could be resolved. He is avoiding it as much as possible.

I work at a school for vocational education. In this school there is a department where we (students and teachers) are building resources to learn from. A few months ago we build this exercise:

Schermafbeelding 2015-07-13 om 11.59.54kopie

All the timetables are there and the exercise is counting your mistakes and keeps track of the amount of time you need to finish to finish them all. You have to correct every mistake before you can continue. The record right now is at 4 minutes and 37 seconds and it is in the hands of a fanatic colleague.

The first time the 12 year old tried this exercise it took him 15 minutes with a lot of mistakes. He didn’t work on it with a lot of focus. He didn’t really want to do it and he probably thought that it was not possible to get any better at and that he had reached his potential. His mom gave him a “high expectation” to do it in less than 8 minutes within a week. He had to do the exercise at least once a day and keep track of the results.

A week later on a Friday morning I received an app. He finished the exercise in 7:43 with only 6 mistakes. He was proud. Two of my colleagues and some students decided to try and beat his score which was pretty tough. They did not get his results the first time. We apped the scores back to him. In the end there was only one colleague who was faster. And then we received another app from the boy’s mum that her son kept at it and was now finishing in 6:49 minutes with only 4 mistakes. His mother told us the boy was jumping with excitement. He doesn’t have dyscalculia. He just needed to find his focus and put in the effort.

Somewhere between this first attempt and him beating the 7 minutes mark we looked at the numbers he had problems with, where he made mistakes or which took him a long time. They were 32, 54, 56, 63 and 64. Strangely enough almost everybody trying this exercise runs into problems with these numbers. Which multiplication leads to 56? Do you know? We trained on those numbers and eventually that led to 6:49 with only 4 mistakes. This is deliberate practise. Analyse the things that you are not good at and specifically train on those.

We ask almost everybody who comes here to do this exercise and it is surprising what is happening. Almost everybody tells us that some sort of anxiety arises, a sort of extra focus. I think this is partly because others know you are doing this exercise and because of the clock and the counting of your mistakes. You’re competing with others but also yourself. You really want to make as less mistakes as possible in as little time as possible. And I have heard several colleagues curse when they made a mistake or when they got stuck on a number. A lot of people started over again and again.

I also think that our brains are trying to find a strategy to finish this as fast and as accurate as possible. I noticed that the first time I did the easiest sums (1×9 instead of 3×3 – 1×20 instead of 5×4) and that I tried to fill squares close to each other to keep the board as clear and organized as possible. And the brains think of using a mouse instead of the track pad. My colleague told me his brains divide the numbers. With numbers below 50 he looks at the left-top side of the board and above 50 at the right-bottom side. And with a lot of those strategies the brains are working this way without really realising this. Only when asked you realise that you are using and adapting strategies.

A few weeks later I am at a conference about literacy and learning. I tell this story to a German scientist. She is interested and she starts using the exercise. First attempt: 11:43 and 5 mistakes. 1,5 hours later she scores 6:07 with 3 mistakes. She did the exercise 5 times and her “problem numbers” are 32, 54, 56, 63, 64. A few days later she sends another result. She can’t let go. She knows it can be done in 4,5 minutes and so she wants to achieve this.

Automatising timetables isn’t fun. It can be an enormous challenge. But it can be done. The boy saw that he became faster and made less mistakes each time he tried. And that’s what made him realise he wasn’t at his limit. That’s what made him put in the hours that were necessary to automatise timetables. It is all about a challenge and deliberate practice. The program with the fast feedback gave the boy a very effective opportunity to train and the possibility to see the progress. Perhaps most important, the boy started to believe that it was possible. And that’s what is worrying. The label dyscalculia might just have the effect that it crushes the believe that it is possible.

In the meantime the German scientist went on. She now has the record. She scored 4:21 with 0 mistakes. Can you beat that?

The record is now 2:02 with 0 mistakes… And you can download the program for free as an app if you have an IPad.


Lees meer

Rekenen en Deliberate Practice

donderdag 4 september 2014

Jongetje, 12 jaar. Hij heeft problemen met rekentafels. Hij moet bij allerlei sommen echt rekenen. De tafels zijn niet echt geautomatiseerd.

Dat had al lang gebeurd moeten zijn. Er hangt al een zweem van discalculie rond hem.

Op ons leerbedrijf is deze oefening gebouwd:

Schermafbeelding 2015-07-13 om 11.59.54kopie

Alle tafels komen langs. Het programma telt keurig de fouten en houdt bij hoe lang je er over doet. Het record staat nu op 4 minuten en 37 seconden met 0 fouten. Gehaald door een fanatieke collega…

Het jongetje deed er de eerste keer 15 minuten over. Met flink wat fouten. En met niet zo heel veel focus. Hij had er niet echt veel zin in. Hij kreeg de uitdaging om het binnen twee weken binnen 8 minuten te doen. Misschien had hij ook wel het idee dat het niet veel beter zou worden en dat dit zijn plafond was.

Een paar weken later, vrijdagochtend. Ik krijg een appje. Hij scoort 7:43 met 6 fouten. De collega’s om me heen en de paar studenten die hier al zitten gaan meedoen. Het valt tegen. De eerste keer kost het moeite om de score van het jongetje te evenaren. We appen hem de resultaten terug. Uiteindelijk is er slechts één collega die sneller is. Dan komt er nog een appje binnen van het jongetje: 6:49 met 4 fouten. Hij heeft geen discalculie. En zijn moeder vertelt dat het jongetje staat te springen van enthousiasme.

Ergens tussendoor hebben we gekeken met welke getallen hij problemen had: 32, 54, 56, 63, 64. En vreemd genoeg heeft bijna iedereen die dit programma probeert daar moeite mee. Welke som hoort ook al weer bij 56? Op die getallen hebben we geoefend. En uiteindelijk leidde dat 6:49 en 4 fouten. Deliberate practice in optima forma. Analyseren waar je niet goed in bent en precies daar heel bewust op oefenen.

We laten ondertussen haast iedereen die hier komt deze oefening doen is verrassend wat er gebeurt.

Vrijwel iedereen die het probeert vertelt dat er een extra stukje spanning ontstaat. Een soort extra focus. Volgens mij ook omdat anderen weten dat je er mee bezig bent en dat er een klok meeloopt. Er ontstaat een stukje competitie. Je wilt heel graag zo min mogelijk fouten maken in een zo kort mogelijk tijd. Ik heb een collega horen vloeken.

Je hersenen proberen bovendien een strategie te vinden waardoor je dit zo snel mogelijk gaat doen. Eerst de makkelijkste sommen (1×9 ipv 3×3) en zoveel mogelijk vakjes vlak bij elkaar zodat het grote vlak steeds overzichtelijker wordt. Je hersenen bedenken dat het met een muis sneller gaat dan met een track pad. Of bij boven de 50 moet je rechtsonder zijn en onder de 50 linksboven. En dat gaat onbewust. Pas als je er naar vraagt komen dit soort strategietjes boven tafel.

Een paar weken later zit ik op een congres over alfabetisering en leren. Ik vertel dit verhaal aan een Duitse wetenschapper. Ze begint om een uur of half vijf aan het programma. Het eerste resultaat: 11:43 minuten en 5 fouten. 1,5 uur later heeft ze dat teruggebracht naar 6:07 en 3 fouten. Ze heeft de oefening in totaal 5 keer gedaan. Haar “probleemgetallen” zijn 32, 54, 56, 63, 64. Een paar dagen later stuurt ze nog een uitslag. Ze kan het niet loslaten. Ze weet dat het in 4,5 minuut kan en ze wil dat ook halen.

Automatiseren van tafels is niet leuk. Het kan een enorme opgave zijn. Maar het kan. Het jongetje heeft, doordat hij steeds iets sneller en beter werd, gezien dat er geen plafond was. En bovendien zorgde dat er voor dat hij de uren maakte die nodig waren om de rekentafels te automatiseren. Het gaat meer om uitdaging en deliberate practice. Snelle feedback waardoor je heel effectief kan trainen en zorgen dat je als cursist je progressie kunt zien en bijhouden.

Ondertussen is de Duitse wetenschapper weer een stukje verder. Ze heeft het record te pakken. 4:21 met 0 fouten…

En ondertussen staat het record op 2:02 met 0 fouten. Een fanatieke dochter van een collega… En je kunt de oefening gratis downloaden als een app als je een IPad hebt.

Lees meer

Lerende organisatie? Geef de minst geschikte kandidaat de baan.

Op de afdeling waar ik werk ging een paar jaar terug min of meer een nieuwe, interessante functie ontstaan, in te vullen binnen het toenmalige personeelsbestand. Altijd fascinerende momenten. Grofweg lijken er dan voor een leidinggevende twee opties te zijn. Of de leidinggevende benadert personen die hij “het ziet doen” of we laten het afhangen van de ambitie van de personeelsleden.

Beide benaderingen lijken logisch.

Volgens mij kom je bij beide benaderingen op zo ongeveer dezelfde personen uit. De mensen met de ambitie om zo’n nieuwe interessante functie te vervullen zullen dezelfde zijn die een leidinggevende zou benaderen als geschikte kandidaten.

Mijn leidinggevende koos voor de ambitie-optie. Ik zie nog voor me hoe hij de kandidaten voor deze functies op het bord schreef. Ik denk dat dezelfde namen er uit waren gerold als hij gekozen had voor de “ik zie het je doen” optie.

En eigenlijk is dat merkwaardig. VanDale zegt het volgende over ambitie:

am-bi-tie de; v -s streven; eerzucht

Er staat niets over geschiktheid. En toch lijken ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ambitie is volgens mij uiteindelijk “willen” gebouwd op de inschatting van “kunnen”. Vaak is voor dat geloof in eigen kunnen iemand anders nodig. Anderen die jij als expert beschouwt en die je het juiste zetje geven. Anderen die ervoor zorgen dat je de schroom van je afzet en er voor gaat. Vaak zijn dat leidinggevenden. Ambitie wordt geboren in een omgeving. Ambitie wordt daar geboren waar iemand is die in je gelooft, zelfs al heb je nog niets laten zien.

Hoe je ze ook selecteert, de kandidaten voor een nieuwe interessante functie zijn vrijwel altijd op het eerste gezicht het meest geschikt, dit zijn mensen met een schijnbaar relatieve voorsprong op andere personeelsleden, geboren uit het idee dat we (de leidinggevende of het ambitieuze personeelslid) een juiste inschatting kunnen maken. Resultaten uit het verleden geven ons de grootste kans op succes in de toekomst.

Beide opties handhaven min of meer de status quo in een organisatie. Op zich lijkt er niks mis mee en het lijkt de meeste kans te geven voor succes.

Maar is dat ook zo?

Je kunt dit ook in een heel ander perspectief bekijken. In het perspectief van leren. Leren, het toverwoord voor de toekomst, kenniseconomie, leven lang leren, lerende organisaties, leren om bij te kunnen blijven met het verre oosten etc. etc. Als we experts mogen geloven dan is leren de sleutel voor een succesvolle toekomst.

Stel dat de inschatting klopt en dat de kandidaten voor de nieuwe interessante functie inderdaad een relatieve voorsprong hebben op andere personeelsleden. Dan is het leerrendement voor de organisatie niet gediend bij zo’n keuze. Als je consequent zou uitgaan van leerrendement voor de gehele organisatie bij dit soort keuzeprocessen dan zou je zoeken naar kandidaten die in zo’n functie het meest te leren hebben. Dan ga je niet uit van de kandidaten met de relatieve voorsprong. Als je als organisatie moet blijven leren om te overleven dan is dit een optie.

Natuurlijk wil je ook dat het goed gaat. Dat snap ik. Maar ook bij de “ambitie” optie of de “ik zie het je doen” optie gaat het regelmatig fout. Tel eens in je eigen organisatie waar waarschijnlijk ook gewerkt wordt met beide traditionele opties. Hoe vaak bleek de inschatting achteraf toch niet zo heel goed uit te pakken? Hoeveel “high potentials” gingen uiteindelijk toch door de mangel ondanks de vaak goed onderbouwde keuzes? Hoeveel ontwikkeling houden we tegen door de “ambitie” optie en de “ik zie het je doen” optie? Hoeveel “high potentials” zijn in je organisatie over het hoofd gezien? Hieronder zit een lijstje van heftige high potentials die aanvankelijk over het hoofd zijn gezien. Zou het zo kunnen zijn dat resultaten uit het verleden geen enkele garantie geven voor de toekomst? We kunnen zien wat mensen nu kunnen en wat ze gedaan hebben maar dat zegt niet zo heel veel. We hebben geen flauw idee wat mensen uiteindelijk kunnen bereiken.

* Vervang indien gewenst het woord “leidinggevende” voor “docent” en het woord “kandidaten/personeelsleden” voor “cursist”.

  1. *Wet van de remmende voorsprong?

“Hij is te onhandig om ballenjongen bij de Davis Cup te zijn.” (Stan Smith: in 1972 nummer 1 op de wereldranglijst tennis)

”Hij heeft helemaal geen stem.” (zangdocent over Enrico Caruso)

“Leuk bandje maar die zanger zou ik vervangen” (over Mick Jagger)

Blijven zitten op de lagere school en 2 keer gezakt voor de Royal Military Academy. (Winston Churchill)

”Ik werd door al mijn leraren en mijn vader beschouwd als een hele gewone, niet al te snuggere jongen.” (Charles Darwin)

”Te dom om ook maar iets te leren.” (Leraren van Thomas Edison)

“Why don’t you stop wasting people’s time and go out and become a dishwasher or something?” (casting director over Sidney Poitier, winnaar Oscar als eerste zwarte acteur “best actor” 1963)

Van school afgestuurd met de boodschap: “niet in staat iets te leren”. (Leo Tolstoy)

”Niet goed genoeg voor de top.” (Guus Hiddink over Klaas Jan Huntelaar)

3 keer afgewezen door de USC School of Cinematic Arts (Steven Spielberg)

“Hij is kaal. Hij kan niet acteren en zingen. Hij kan een klein beetje dansen.” (na een screentest over Fred Astaire)

”Als componist is hij hopeloos.” (muziekdocent Beethoven)

Afgewezen door de Toneelacademie Maastricht (Paul de Leeuw)

Afgewezen door de Toneelacademie Maastricht (Theo Maassen, genomineerd voor een gouden kalf in 2008)

”What will they send me next!” (gymnastiekdocent over Edmund Hillary, de eerste man die de top van de Mount Everest bereikte)

”Het wordt nooit wat met die jongen.” (rekendocent over Albert Einstein)

”We zijn bang dat hij achterlijk is.” (ouders over Albert Einstein)

”Je bent ontslagen omdat je geen fantasie en geen ideeën hebt!” (over Walt Disney)

Lees meer